ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނު އަސާސީއިން ކަނޑައެޅިފައިވާ އިމުގެ ތެރޭގައި ވިޔަފާރިކޮށް އޭގެން ނަފާ ހޯދުމީ ކޮންމެ ޤާނޫނީ ސަހްސަކަށްވެސް ލިބިގެންވާ ހައްޤެކެވެ. އަމިއްލަ ފަރުދަކަސް ކުންފުންޏަކަސް މެއެވެ. ޓެކްސްގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އެންމެންގެ ލާބައާއި މަންފާއަށް، އަސާސީ ޙިދުމަތްތަކެއް ދިނުމުގެ މަޤްސަދުގައި، ވިޔަފާރިތަކުގެ އާމްދަނީއިން ބައެއް ސަރުކާރުން ނަގައެވެ. ހަރަދުތަކާއި، ޓެކްސްތަކަށް ކަނޑާފައި، ބާކީ އޮންނަ ނަފަޔަކީ އެ ކުންފުންޏެއް ނުވަތަ ފަރުދެއްގެ ހައްޤެކެވެ. އެ ރައްކާކުރާނެ ތަނަކާއި އޭގެން ކުރާނެ ބޭނުމެއް ކަނޑައަޅާނީ އެބައެކެވެ. ފުރިހަމަ އިހްތިޔާރު އޮތެވެ. އޮންނަން ޖެހޭނެއެވެ.
އަދު ފަތުރުވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރިއެވެ. ބުނަނީ އެންމެ ފަސްސަތޭކަ ޑޮލަރުކަމުގައެވެ. ބަހާނާއަކީ އެއީ މަހުޖަނުންކަމުގައެވެ. މިއީ ފޮތުގެ ބަނޑޭރިގަނޑު ދައްކާލާފައި، އެތެރޭގެ ސޮފްހާތައް ބުނެދޭ ތަފްސީލް އޮޅުވާލުމެވެ. ތެދެކެވެ. އެއީ މަހުޖަނުންތަކެއް ހިންގާ ވިޔަފާރިތަކެކެވެ. ފަސްކޮނެގެން، ވަޅަށް ފައިބައިގެން، ދާއޮހޮރުވައިގެން، ފުރާވަރަށް ގެނައި ފަތުރުވެރިކަމެވެ. އޭގެ މަންފާއިންނެވެ. ވިޔަފާރިކޮށްގެން، ނަފާހޯދައިގެން، އޭގެން އަތްމަތި ތަނަވަސްވުމީ ބޮޑު ކުށަކަށްވީ ކޮންއިރަކުބާވައެވެ. ރިސޯޓުތަކުން ޓެކްސްއާއި، މުވައްޒަފުންގެ ހަރަދުތަކާއި އަދި މުދާ ގަތުންފަދަ އެތައް ހަރަދެއްގެ ޒަރިއްޔާއިން މި އިޤްތިސާދަށް މިހާރުވެސް ޑޮލަރު ދޫކުރެއެވެ. އެކަނޑާފައި ވިޔަފާރި ނަފާއަށް ވަކި ގޮތެއް ހަދަން މަޖުބޫރުކުރުވުމީ ތިޔަ ހީކުރާވަރަށްވުރެ ބޮޑު ކަމެކެވެ.
ކަންބަޅިއެއްގެ ހެދުން ތުރުކުރައްވައިގެން، އެ ވިސްނައިދެނީ މިއީ މުއްސަދިންނާއި ފަގީރުންނާއި ދެމެދުއޮތް ހަނގުރާމައެއް ކަމުގައެވެ. ދެބައި ކޯޅެން ތިއްބަން އިސާހިތަކު ދެކޮޅު ހަފުސްކޮށްލާފައި ނޫނީ ހުއްޓާނުލާނެއެވެ. މިއަދު ފަސްސަތޭކައެވެ. މާދަމާ ހާހެކެވެ. އަނެއް ދުވަހު އެއަށްވުރެ ބޮޑެވެ. ރިސޯޓު ސަޕްލައިކޮށްގެން، ފީނަން އިރުޝާދުދީގެން އަދި ރިސޯޓުތަކުގައި މުނިފޫހިފިލުވައިދީގެން ޒުވާނުންނަށް ޑޮލަރުން އާމްދަނީ ލިބޭކަން ރޭކާލާ ހިސާބުން އެ ވިޔަފާރީގެ ނަފާވެސް މާރުކުރަން ބުނާނެއެވެ. ސަރުކާރަށް އެ ލިބެނީ ލައިސެންސެކެވެ. މިނިވަންކަމުގެ އަސާސަކާއި ކުޅެލުމުގެ ލައިސެންސެކެވެ. ދެން އަންނާނީ ކަންމަތީ ފިހާރައާއި ދިމާލަށް ނޫންކަމެއް ނޭގެއެވެ. އެއަށްފަހު އާންމު މީހާ އޭނާގެ ޖީބުން ހަރުދު ކުރާނެ ގޮތްވެސް ކަނޑައަޅާނީ ސަރުކާރުންނެވެ. މި ދެވެނީ އެވަރުގެ ލައިސެންސެކެވެ.
ބައެއް މީހުން ޖަދަލުކޮށް ބުނެއެވެ. އެމީހުން މުއްސަދިވީ މިޤައުމުގެ ރީތިކަމާއި ސާފުވައި ވިއްކައިގެންނެވެ. އެމަންފާއިން ބައެއް އަހަރުމެންނަށް ލިބެންޖެހޭނެއެވެ. ލިބެއެވެ. މިހާރުވެސް ދައުލަތަށް ވަންނަ ޓެކްސް އާމްދަނީގެ އެންމެ ބޮޑުބައެއް ހިއްސާކުރަނީ އެންމެ މުއްސަދި ފަނަރަ އިންސައްތައިންނެވެ. މީގެ އިތުރުންވެސް ސީއެސްއާރުގެ ދަށުން އެކުންފުނިތަކުން ރަށްރަށަށް އެތައްކަމެއް ކޮށްދެއެވެ. އޭގެ އިތުރުން އަމިއްލަ ހައިސިއްޔަތުންވެސް އެ ވިޔަފާރިވެރިން އެތައް ރައްޔިތުންނަކަށް އެހީވެދެއެވެ. މާލީ ތަނަވަސްކަން ލިބިފައިވުމީ އެވިޔަފާރިވެރިންގެ ފަރުދީ މިނިވަންކަން ގެއްލެންޖެހޭ ސަބަބެއްނޫނެވެ. ޤާނޫނު އަސާސީއިން ކަށަވަރުވާ ހައްޤުތައް ލިބެންޖެހޭނެއެވެ.
ކަންމަތީ ފިހާރައަށް މުދާގެނެސް ބަރުކުރަނީ އާންމުން ދިރިއުޅޭ ގެތައްވެސް ހުންނަ މަގުތަކުންނެވެ. ބައެއް ފަހަރު ހަނިމަގުތަކުގައި ޕިކަޕް ވައްދައިގެން މުދާ ބާލުވާއިރު ދަތިވެސްވެއެވެ. މާނައަކީ އެވިޔަފާރިތަކުން ނަފާ ހޯދަނީ އަހަރުމެންވެސް ބޭނުންކުރަން އޮތް މަގު ބޭނުންކޮށްގެން ކަމުން، ސަރަހައްދުގައި ހުރި ހުރިހާ ގެޔަކަށް އެމީހުން ޖިޒީ ދައްކަން ޖެހުން ތޯއެވެ. ނޫނެކެވެ. މިއީ ހަމަޖެހޭ ވިސްނުމެއް ނޫނެވެ. ސަރުކާރާއި ހަވާލުވެ ތިބި ބަޔަކަށް އިޤްތިސާދު މެނޭޖުކުރަން ނޭގުމީ އޭގެ ރޯޅި އަމިއްލަ ވިޔަފާރިތަކާއި ފަރުދުންނަށް ބާލަން ޖެހޭކަމެއް ނޫނެވެ. ހަޤީގަތަކީ މިއީ ފަރުދީ މިނިވަންކަމުގައި ލީ ރެނދެކެވެ. މި ރެނދު ފުޅާވެއްޖެނަމަ، މުޅި ބިނާ ވެއްޓުމުގެ ބިރު އެބައޮތެވެ.
